Dọc đèo Prenn, cửa ngõ phía nam vào Đà Lạt, có hai thác nước quen thuộc nằm trong phường Xuân Hương-Đà Lạt: thác Datanla, cách trung tâm chừng năm cây số, nổi tiếng với hệ thống máng trượt xuyên rừng; và thác Prenn, nằm gần chân đèo, xa trung tâm hơn, có màn nước đổ xuống từ vách đá. Cả hai đều là thác trong rừng thông, đẹp nhất vào cuối mùa mưa khi nước đầy mà trời đã bớt mưa.
Bài này không phải bảng giá hay quảng cáo khu du lịch. Mục đích là giúp bạn chọn thác cho hợp với nhóm đi cùng, hiểu thác thay đổi thế nào theo mùa, và nắm những nguyên tắc an toàn căn bản ở một nơi có đá trơn, nước chảy xiết và đường đèo đông xe. Thông tin về giờ mở cửa, vé và tình trạng hoạt động của từng khu thay đổi theo đơn vị quản lý, nên kiểm trước ngày đi.
Hai thác trên cùng một con đèo
Đèo Prenn là đoạn quốc lộ 20 nối Đà Lạt xuống hướng Đức Trọng và sân bay Liên Khương. Từ hồ Xuân Hương theo đường 3 tháng 4 đi về phía nam, qua đồi Robin là bắt đầu xuống đèo. Hai bên đường là rừng thông dày, những thung lũng sâu, các dòng suối nhỏ từ trên cao đổ xuống, tạo thành nhiều ghềnh thác mà hai nơi nổi tiếng nhất là Datanla và Prenn.
Thác Datanla gần trung tâm hơn, lối vào nằm ngay bên đèo, gần ngã rẽ vào hồ Tuyền Lâm. Tên thác bắt nguồn từ tiếng của người bản địa, có nhiều cách giải nghĩa khác nhau trong các tài liệu và lời kể, nên khó nói cách nào là đúng nhất. Thác có nhiều tầng, dòng nước đổ qua những bậc đá giữa rừng, phần dễ tới nhất nằm ở tầng trên.
Thác Prenn nằm xa hơn về phía chân đèo, gần chỗ đường bắt đầu chạy ra vùng thấp. Thác đổ từ một vách đá xuống hồ nước nhỏ, có thời gian từng nổi tiếng với lối đi vòng ra phía sau màn nước. Khu thác từng trải qua các đợt cải tạo, đổi đơn vị khai thác, có giai đoạn không mở cửa; vì vậy trước khi đi, nên hỏi chỗ ở hoặc người địa phương xem thác đang mở hay không.
So sánh nhanh hai thác
Mỗi thác hợp với một kiểu nhóm. Bảng dưới so sánh ở mức đặc điểm chung, không phải đánh giá dịch vụ của đơn vị nào:
| Tiêu chí | Thác Datanla | Thác Prenn |
|---|---|---|
| Khoảng cách từ trung tâm | Gần, khoảng năm cây số theo đèo Prenn | Xa hơn, gần chân đèo |
| Đường xuống thác | Đi bộ theo bậc thang hoặc đi máng trượt | Đi bộ theo lối đi trong khu, ít dốc hơn ở phần chính |
| Điểm nổi bật | Máng trượt xuyên rừng, nhiều tầng thác, các hoạt động vượt thác có người hướng dẫn | Màn nước đổ từ vách đá, hồ nước dưới chân thác |
| Hợp với ai | Nhóm trẻ thích vận động, gia đình có trẻ lớn | Người thích cảnh nhẹ nhàng, ít leo dốc |
| Điều cần kiểm trước | Máng trượt có hoạt động hay tạm dừng vì thời tiết | Khu thác có đang mở cửa hay không |
Nếu chỉ có thời gian cho một thác, phần lớn người ở trung tâm chọn Datanla vì gần và dễ gộp với hồ Tuyền Lâm, Thiền viện Trúc Lâm trong cùng một buổi. Thác Prenn hợp hơn khi bạn đang trên đường xuống đèo về phía Liên Khương, ghé lại trên đường đi.
Máng trượt và các hoạt động ở Datanla
Điều làm Datanla khác các thác khác ở Đà Lạt là hệ thống máng trượt đưa khách từ trên đỉnh xuống gần chân thác. Mỗi xe trượt chở một hoặc hai người, người ngồi tự điều khiển phanh bằng cần gạt, xe chạy trên đường ray uốn lượn giữa rừng thông. Lên lại bằng xe trượt kéo theo cùng hệ thống. Với nhiều người, đây là phần đáng nhớ nhất của chuyến đi, vì vừa nhanh vừa được len giữa tán thông.
Máng trượt an toàn khi người chơi làm đúng hướng dẫn: thắt dây an toàn, giữ khoảng cách với xe phía trước, giảm tốc ở khúc cua, không đứng dậy và không lấy điện thoại ra quay phim khi xe đang chạy. Trẻ nhỏ đi cùng người lớn theo quy định của đơn vị vận hành. Phụ nữ mang thai, người có bệnh tim mạch, cột sống nên chọn đi bộ thay vì đi máng trượt.
Ở Datanla cũng có các hoạt động như vượt thác, đu dây qua vách đá do các đơn vị có giấy phép tổ chức, kèm huấn luyện viên và trang bị. Đây là hoạt động mạo hiểm thực sự, không phải trò chơi công viên: chỉ tham gia với đơn vị đã đăng ký kinh doanh hợp pháp, có hướng dẫn viên được đào tạo, kiểm tra kỹ thiết bị và hỏi rõ điều gì xảy ra khi nước lên. Ngày mưa lớn, nước đục và chảy mạnh, đơn vị có trách nhiệm sẽ hoãn; nếu đơn vị nào vẫn khuyên đi thì nên cân nhắc lại.
Thác thay đổi theo mùa thế nào
Đầu mùa mưa, khoảng tháng năm, tháng sáu. Nước bắt đầu nhiều lên, rừng xanh lại sau mùa khô. Mưa thường tới vào buổi chiều, nên đi thác vào buổi sáng. Đây là lúc thác bắt đầu có sức sống nhưng chưa quá đục.
Giữa mùa mưa, khoảng tháng bảy tới tháng chín. Nước nhiều nhất, thác đổ mạnh, tiếng nước vang xa. Đổi lại, nước đục màu phù sa, đá ven thác ướt và trơn quanh ngày, các lối đi bậc đá dễ trượt. Sau những trận mưa lớn kéo dài, nước có thể lên rất nhanh; đơn vị quản lý có thể đóng một số khu vực.
Cuối mùa mưa, khoảng tháng mười, tháng mười một. Đây là lúc nhiều người thích nhất: nước vẫn đầy, đã trong hơn, trời ít mưa, dã quỳ bắt đầu nở dọc đèo Prenn. Đường đèo lúc này đẹp không kém thác.
Mùa khô, khoảng tháng mười hai tới tháng tư. Trời trong, dễ đi, nhưng thác nhỏ dần, cuối mùa khô có tầng chỉ còn những dòng mảnh. Thích hợp với người đi để vận động, đi máng trượt và ngắm rừng hơn là để xem thác lớn.
Nguyên tắc an toàn ở thác
Phần lớn sự cố ở thác nước vùng núi đến từ những việc nhỏ bị xem nhẹ. Vài nguyên tắc nên giữ dù đi thác nào:
- Đi giày hoặc dép quai hậu đế bám; rêu trên đá ướt trơn như mỡ, dép tông là nguyên nhân trượt ngã thường gặp.
- Không vượt rào chắn, không leo lên các tảng đá giữa dòng để chụp ảnh, kể cả khi thấy người khác làm.
- Không tắm ở những khu vực có biển cấm; dưới chân thác thường có hố sâu và dòng xoáy không nhìn thấy từ bờ.
- Theo dõi trời: thấy mây đen kéo về, nghe sấm ở phía thượng nguồn thì rời khỏi lòng suối ngay; nước có thể lên trong vài phút.
- Giữ trẻ nhỏ trong tầm tay ở các đoạn bậc thang dốc và các bậc đá sát nước.
- Uống đủ nước, không uống rượu bia trước khi xuống thác hay đi máng trượt.
- Lưu số điện thoại khẩn cấp và báo cho người ở lại biết bạn đi đâu, về lúc nào.
Đường xuống thác đi thì nhẹ, đi lên thì mệt, nhất là ở Datanla nếu không đi máng trượt. Người lớn tuổi nên tính sức cho chiều đi lên, nghỉ ở các điểm dừng giữa đường, không cố leo một mạch.
Đi đèo Prenn cho an toàn
Cả hai thác đều nằm bên đèo Prenn, một quốc lộ có lưu lượng xe lớn: xe khách đường dài, xe tải chở rau hoa xuống vùng thấp, xe du lịch, xe máy của người địa phương. Đèo có nhiều đoạn cua, có đoạn dốc dài; buổi sáng sớm và chiều muộn hay có sương, mùa mưa mặt đường ướt quanh ngày.
Người đi xe máy nên đi sát bên phải, giữ khoảng cách với xe lớn, không vượt ở khúc cua khuất, về số thấp khi xuống dốc dài để đỡ phải bóp phanh liên tục. Khi rẽ vào lối thác, bật xi nhan từ xa, giảm tốc, quan sát kỹ xe phía sau vì xe trên đèo chạy khá nhanh. Không dừng xe ở mép đường đèo để chụp ảnh thung lũng; chỉ dừng ở chỗ có bãi đỗ hoặc lề rộng.
Ngày có sương mù dày, thường vào sáng sớm mùa khô hoặc những ngày mưa dầm, tầm nhìn trên đèo có khi chỉ vài chục mét. Lúc đó bật đèn chiếu gần, giảm tốc hẳn, bám theo vạch kẻ đường bên phải và tuyệt đối không vượt. Nếu không quen, tốt nhất là chờ sương tan rồi mới xuống đèo.
Người đi ô tô thuê xe có tài xế quen đường đèo sẽ yên tâm hơn tự lái nếu chưa từng chạy đèo. Mùa lễ, Tết, đường lên xuống Đà Lạt qua đèo Prenn có thể được phân luồng; theo dõi thông báo của cơ quan chức năng trước ngày đi, và chừa thêm thời gian vì kẹt xe ở đầu đèo phía thành phố là chuyện thường gặp.
Gộp thác vào lịch trình phía nam phường
Thác Datanla, hồ Tuyền Lâm và Thiền viện Trúc Lâm nằm gần nhau, nên một buổi sáng có thể gộp cả ba. Thứ tự hay được chọn là lên Thiền viện sớm, xuống hồ, rồi ra Datanla trước trưa, vì thác trong rừng giữa trưa vẫn mát. Nếu đi mùa mưa, đổi lại cho thác đi trước, khi nước còn chưa đục vì mưa chiều hôm trước đã lắng.
Thác Prenn thì hợp với ngày bạn rời Đà Lạt theo hướng sân bay Liên Khương hoặc về phía Đức Trọng: ghé lại trên đường, dành chừng một tiếng rồi đi tiếp, đỡ phải chạy đi chạy về trên đèo. Người đi xe khách đường dài thì khó dừng giữa đèo; muốn đi thác Prenn nên thuê xe riêng hoặc đi xe máy từ trung tâm.
Với người sống ở trung tâm phường, hai thác trên đèo Prenn không chỉ là chỗ đưa khách đi chơi. Nhiều gia đình đưa con xuống Datanla vào những buổi sáng cuối tuần mùa khô để trẻ đi bộ trong rừng, nhận ra cây thông ba lá, nghe tiếng suối, rồi về trước trưa. Cách đi này nhẹ nhàng hơn nhiều so với lịch trình dồn ba bốn điểm của khách du lịch, và cũng là cách để thấy thác trong lúc vắng người nhất.
Sau buổi đi thác, quần áo, giày dép thường ướt và bám bùn. Mang theo một bộ đồ khô, túi ni lông đựng đồ ướt và khăn nhỏ; ngồi xe máy về trung tâm với quần áo ướt trong gió đèo lạnh là cách dễ bị cảm nhất.
Câu hỏi thường gặp
Thác Datanla cách trung tâm Đà Lạt bao xa?
Từ khu hồ Xuân Hương theo đường 3 tháng 4 ra đèo Prenn, thác Datanla nằm cách khoảng năm cây số, lối vào ngay bên đèo. Đi xe máy hay ô tô mất chừng mười lăm phút khi đường thoáng. Thác Prenn nằm xa hơn về phía chân đèo, thường mất thêm một quãng nữa.
Đi máng trượt ở thác Datanla có nguy hiểm không?
Máng trượt an toàn khi làm đúng hướng dẫn: thắt dây, tự phanh ở khúc cua, giữ khoảng cách với xe trước, không đứng dậy và không quay phim khi xe đang chạy. Rủi ro tăng khi người chơi đi quá nhanh hoặc lơ là. Người có bệnh tim mạch, cột sống, phụ nữ mang thai nên đi bộ.
Thác Prenn hiện có mở cửa không?
Thác Prenn từng có giai đoạn đóng cửa để cải tạo và đổi đơn vị khai thác, nên tình trạng mở cửa có thể thay đổi. Trước khi đi, hỏi chỗ ở, người địa phương hoặc xem thông báo của đơn vị quản lý. Đừng chạy xe xuống tận chân đèo mà chưa chắc thác đang đón khách.
Mùa nào đi thác ở Đà Lạt đẹp nhất?
Cuối mùa mưa, khoảng tháng mười và tháng mười một, là lúc nước vẫn đầy mà trời đã ít mưa, nước bớt đục, dã quỳ bắt đầu nở dọc đèo. Giữa mùa mưa thác mạnh nhất nhưng đá trơn và nước dễ lên nhanh. Mùa khô dễ đi nhưng thác nhỏ dần về cuối mùa.
Có nên tham gia vượt thác ở Datanla không?
Nếu sức khoẻ tốt, biết bơi và thích vận động mạnh, đây là trải nghiệm đáng thử, với điều kiện đi cùng đơn vị có giấy phép, huấn luyện viên được đào tạo và thiết bị đạt chuẩn. Không tham gia khi mưa lớn, nước đục và chảy mạnh. Hỏi kỹ phương án an toàn trước khi đăng ký.
Đi thác cần chuẩn bị những gì?
Giày hoặc dép quai hậu đế bám, áo khoác mỏng, nước uống, một bộ đồ khô và túi đựng đồ ướt. Mùa mưa mang thêm áo mưa. Đi buổi sáng để tránh mưa chiều, báo cho người ở lại biết lịch trình, và không mang quá nhiều đồ vì đường lên xuống thác có nhiều bậc dốc.