Mùa mưa ở Đà Lạt thường kéo dài từ khoảng tháng năm đến tháng mười, mười một, với kiểu mưa đặc trưng là trời sáng nắng, chiều đổ mưa rào, có hôm mưa dầm cả ngày. Đi xe máy trong mùa này an toàn được nếu nắm ba điều: mặc đồ mưa kín và ấm, lái chậm và phanh sớm trên dốc ướt, và biết dừng hẳn khi mưa quá to, nước tràn mặt đường hay gió giật làm cây gãy cành.
Với người sống trong phường Xuân Hương-Đà Lạt, mưa chiều là một phần của nhịp sống: đi làm buổi sáng khô ráo, về chiều mang áo mưa. Với khách, mưa thường bị xem là "hỏng chuyến", nhưng phần lớn chỉ cần sắp xếp lại giờ đi. Bài này tập trung vào chuyện lái xe máy dưới mưa trong khu trung tâm và các tuyến ra vào; còn chuyện sương mù có bài riêng ở mục cảnh quan.
Nhịp mưa trong ngày và cách sắp giờ đi
Kiểu mưa phổ biến nhất của mùa mưa Đà Lạt là mưa rào buổi chiều. Buổi sáng thường khô, có nắng hoặc mây; khoảng đầu giờ chiều mây kéo dày dần, rồi mưa đổ xuống, có khi kèm sấm. Mưa rào kiểu này thường dứt sau một hai tiếng. Những đợt có áp thấp hay bão ở miền Trung, mưa có thể kéo dài liền mấy ngày, dầm dề cả đêm.
Người địa phương sắp xếp theo nhịp ấy: việc phải chạy xe đi xa thì làm buổi sáng, buổi chiều ở yên một chỗ hoặc đi quãng ngắn. Khách cũng có thể làm vậy: đi hồ Tuyền Lâm, thác dọc đèo Prenn hay những nơi ngoài trời vào buổi sáng; chiều dành cho quán cà phê, bảo tàng, khu chợ có mái. Đặt lịch như thế, phần lớn ngày mùa mưa vẫn đi lại thoải mái.
Một kinh nghiệm hữu ích là nhìn trời phía các đồi xung quanh. Khi đỉnh đồi phía xa đã mờ hẳn trong mây xám, mưa thường tới trung tâm trong ít phút. Đó là lúc nên tấp vào đâu đó mặc áo mưa, thay vì cố chạy thêm một đoạn rồi mặc giữa đường khi đã ướt.
Chọn áo mưa và đồ giữ ấm
Mưa ở Đà Lạt lạnh hơn mưa ở đồng bằng. Đồ mưa không chỉ để khỏi ướt mà còn để khỏi lạnh run tay. Bảng dưới so các loại thường gặp:
| Loại | Ưu điểm | Nhược điểm | Lời khuyên |
|---|---|---|---|
| Áo mưa cánh dơi | Rẻ, mặc nhanh, trùm cả người ngồi sau | Gió thốc, dễ vướng bánh xe, ướt chân | Chỉ dùng tạm cho quãng ngắn, buộc gọn vạt áo |
| Áo mưa bộ (áo và quần) | Kín, ít bay, giữ ấm tốt hơn | Mặc lâu hơn, cần cỡ vừa | Lựa chọn tốt nhất cho người đi xe máy thường xuyên |
| Áo khoác chống nước | Tiện khi mưa nhỏ, đi bộ được | Không đủ khi mưa to, quần vẫn ướt | Kết hợp với quần mưa |
| Bọc giày, ủng | Giữ chân khô, đỡ lạnh | Trơn nếu đế nhẵn | Chọn loại đế có rãnh bám |
| Găng tay chống nước | Tay ấm, bóp phanh chính xác | Hơi vướng nếu quá dày | Rất đáng mang vào mùa mưa |
Để sẵn một bộ áo mưa gọn trong cốp xe suốt mùa mưa. Điện thoại, giấy tờ cho vào túi chống nước. Nếu đi xe thuê, hỏi nơi cho thuê có áo mưa kèm không, nhưng tốt nhất vẫn mang bộ của riêng mình vừa cỡ.
Lái trên dốc ướt: những điều thay đổi
Quãng phanh dài hơn nhiều. Mặt đường ướt làm bánh xe bám kém, quãng đường từ lúc phanh tới lúc dừng tăng lên rõ rệt, nhất là khi đổ dốc. Giữ khoảng cách gấp đôi bình thường với xe phía trước, phanh sớm và nhẹ, tránh bóp gấp.
Vạch sơn, nắp cống, đường ray cũ. Những bề mặt nhẵn này trơn hơn hẳn nhựa đường khi ướt. Đi thẳng qua, không phanh và không nghiêng xe ngay trên chúng.
Vũng nước che ổ gà. Nước đục đọng ở mép đường có thể giấu ổ gà, nắp cống hở hay đá dăm. Nếu không nhìn thấy đáy, đi chậm và tránh nếu có thể.
Tầm nhìn giảm cả hai phía. Bạn nhìn kém hơn, và người khác cũng khó thấy bạn hơn. Bật đèn chiếu gần cả ban ngày khi mưa, mặc áo mưa màu sáng.
Kính mũ đọng nước. Mưa và hơi thở làm kính mờ. Lau kính khi dừng, hé kính một chút để thoáng hơi, ban đêm đừng dùng kính màu tối.
Khi nước tràn dốc và các đoạn trũng ngập cục bộ
Địa hình đồi dốc khiến nước mưa ở Đà Lạt dồn rất nhanh từ trên cao xuống. Trong cơn mưa lớn, các con hẻm và đường dốc biến thành những dòng chảy, mang theo đất đỏ, lá cây, đá vụn đổ ra đường chính. Những đoạn trũng, gần hồ hoặc gần suối, có lúc ngập cục bộ trong thời gian ngắn khi cống không thoát kịp; một số khu vực gần trung tâm từng ngập sau các trận mưa rất lớn.
Nguyên tắc đơn giản: không chạy qua dòng nước chảy xiết, dù trông nông. Nước chảy mạnh có thể đẩy trôi bánh xe, và bạn không biết dưới đó có hố hay nắp cống bị bật lên hay không. Gặp đoạn ngập, quay lại tìm đường khác hoặc dừng ở chỗ cao chờ nước rút, thường không lâu sau khi mưa ngớt.
Nếu xe chết máy do ngập nước, đừng đề lại liên tục. Dắt xe tới chỗ cao và nhờ thợ kiểm tra; cố đề có thể làm nước vào sâu trong động cơ, hư hỏng nặng hơn.
Gió giật, cây gãy cành và đất đá rơi
Trung tâm Đà Lạt có nhiều cây thông và cây lớn dọc đường, quanh hồ Xuân Hương, trên các sườn đồi. Khi mưa kèm gió giật mạnh, đặc biệt những ngày có bão hoặc áp thấp ảnh hưởng, cành cây gãy và cây đổ xuống đường là chuyện đã xảy ra nhiều lần. Đây là mối nguy mà người từ đồng bằng ít nghĩ tới.
Trong cơn mưa gió lớn, hạn chế chạy xe dưới hàng cây cao, đừng trú mưa ngay dưới gốc cây thông lớn, và tránh đỗ xe sát những cây có dấu hiệu nghiêng, mục gốc. Nếu thấy cành cây chắn ngang đường, đừng cố len qua khi chưa chắc phía sau còn cành treo lơ lửng. Báo cho người xung quanh hoặc chính quyền địa phương để được xử lý.
Ở các con đường men theo ta luy, sau mưa lớn có thể có đất đá rơi xuống mép đường. Đi chậm qua các đoạn ta luy cao, quan sát mặt đường phía trước, và nghe thông báo của địa phương nếu có cảnh báo sạt lở.
Qua đèo trong mùa mưa: Prenn, Mimosa và đường ra vùng ven
Mưa trên đèo khác mưa trong phố. Trên đèo Prenn và Mimosa, nước từ ta luy chảy tràn qua mặt đường, lá thông rụng nhiều hơn, xe khách và xe tải hắt nước sang làn bên cạnh. Mây thấp có thể phủ đỉnh đèo cùng lúc với mưa, tầm nhìn giảm cùng lúc với độ bám đường. Đây là lúc người đi xe máy dễ gặp nguy nhất trong cả mùa mưa.
Nếu phải xuống đèo vào buổi chiều mùa mưa, cố gắng đi trước giờ mưa thường đổ, hoặc chờ mưa ngớt hẳn. Đi sát làn của mình, không vượt xe lớn trong mưa, và giữ khoảng cách đủ xa để không bị nước bánh xe phía trước hắt vào mặt. Ở các đoạn ta luy cao, quan sát mép đường xem có đất đá vừa rơi không.
Trong những đợt mưa lớn kéo dài, chính quyền có thể hạn chế xe hoặc cấm tạm một số đoạn đèo để xử lý sạt lở. Trước khi rời trung tâm theo hướng đèo, xem nhanh thông báo của địa phương trong ngày. Nếu không có việc gấp, hoãn chuyến xuống đèo sang buổi sáng hôm sau thường là lựa chọn khôn ngoan.
Người ngồi sau và trẻ nhỏ dưới mưa lạnh
Người lái còn được vận động tay chân, người ngồi sau thì ngồi im và thường lạnh nhanh hơn. Áo mưa cánh dơi trùm chung cho hai người che được người ngồi sau nhưng làm xe khó lái khi gió thổi; tốt hơn là mỗi người một bộ áo mưa riêng. Người ngồi sau nên mặc thêm lớp áo ấm bên trong, quàng khăn che cổ.
Với trẻ nhỏ, mưa lạnh trên xe máy là điều nên tránh nếu có lựa chọn khác. Trẻ khó giữ ấm, dễ ngủ gật, và áo mưa người lớn trùm lên trẻ có thể che mất tầm nhìn hoặc vướng vào bánh xe. Khi trời mưa to, gọi taxi hay xe ứng dụng ô tô cho cả nhà sẽ nhẹ nhàng hơn nhiều so với cố đi xe máy cho tiện.
Nếu vẫn phải chở trẻ, cho trẻ mặc áo mưa vừa cỡ của riêng trẻ, đội mũ bảo hiểm có kính hoặc lưỡi trai che mưa, ngồi giữa hai người lớn. Chạy chậm hơn bình thường, dừng nghỉ dưới mái hiên khi thấy trẻ run hay mệt, và mang theo một bộ quần áo khô để thay khi tới nơi.
Lúc nào nên dừng hẳn, không đi tiếp
Biết dừng là kỹ năng quan trọng nhất trong mùa mưa. Hãy tấp vào chỗ an toàn và chờ khi gặp một trong các tình huống sau:
- Mưa quá to, gạt nước khỏi kính mũ cũng không nhìn rõ quá vài chục mét.
- Có sấm sét dày, nhất là khi đang ở khu đồi trống, quanh mặt hồ hay trên đèo.
- Nước chảy thành dòng xiết trên mặt đường phía trước, không thấy đáy.
- Gió giật làm xe chao, cây hai bên đường rung mạnh, có cành rơi.
- Tay chân lạnh cóng, run, phản xạ chậm, bóp phanh không còn chính xác.
- Phát hiện xe có vấn đề: phanh yếu đi, đèn không sáng, lốp mềm.
Chỗ dừng tốt là mái hiên cửa hàng, trạm xăng hay quán cà phê, không phải dưới gốc cây hay giữa đoạn đèo. Gọi một ly đồ uống nóng, đợi mưa ngớt rồi đi tiếp; ở Đà Lạt, chờ nửa tiếng thường đổi lấy một con đường dễ đi hơn rất nhiều.
Chăm xe sau mùa mưa
Mưa liên tục, bùn đất đỏ và độ ẩm cao làm xe máy xuống cấp nhanh hơn. Xích dễ khô dầu và gỉ, má phanh mòn nhanh vì cát bám, các giắc điện có thể chập chờn. Người đi xe thường xuyên ở Đà Lạt có thói quen rửa xe sau những đợt mưa dài, tra dầu xích, và kiểm tra phanh định kỳ dày hơn ở đồng bằng.
Lốp là thứ đáng để ý nhất. Lốp mòn gai trên mặt đường ướt và dốc là tổ hợp nguy hiểm. Nếu thấy gai lốp đã mòn gần hết hoặc lốp bị nứt chân chim, thay sớm. Đèn và còi cũng cần kiểm tra, vì trong mưa và sương, đó là cách để người khác thấy và nghe bạn.
Với xe thuê, cứ báo ngay cho nơi cho thuê nếu thấy phanh, lốp, đèn có vấn đề. Đừng ngại đổi xe, vì một chiếc xe tốt là phần lớn sự an toàn khi đi trong mùa mưa.
Câu hỏi thường gặp
Mùa mưa Đà Lạt là tháng mấy?
Thường từ khoảng tháng năm đến tháng mười, mười một, tuy năm nào cũng có lệch ít nhiều. Kiểu mưa phổ biến là mưa rào buổi chiều, buổi sáng khô ráo. Những đợt chịu ảnh hưởng áp thấp, bão miền Trung thì có thể mưa dầm nhiều ngày liền.
Đi Đà Lạt mùa mưa có nên thuê xe máy không?
Vẫn được nếu bạn quen lái xe, có áo mưa bộ và sắp xếp lịch hợp lý: đi xa vào buổi sáng, chiều ở gần hoặc trong nhà. Nếu chưa quen lái dốc, mùa mưa không phải lúc để bắt đầu; gọi taxi hoặc xe ứng dụng ô tô sẽ an toàn hơn.
Nên mặc áo mưa loại nào khi đi xe máy ở Đà Lạt?
Áo mưa bộ gồm áo và quần là lựa chọn tốt nhất: kín, ít bay, giữ ấm. Áo cánh dơi tiện nhưng dễ bị gió thốc và vướng bánh xe. Kèm găng tay chống nước và bọc giày để tay chân không lạnh cóng, giúp bóp phanh chính xác hơn.
Gặp đoạn đường ngập khi mưa lớn thì làm sao?
Không chạy qua dòng nước chảy xiết hoặc chỗ không nhìn thấy đáy. Quay lại tìm đường khác hoặc dừng ở chỗ cao chờ nước rút, thường không lâu sau khi mưa ngớt. Nếu xe chết máy do ngập, không đề lại liên tục mà dắt tới chỗ cao nhờ thợ kiểm tra.
Mưa có sấm sét có nên đi tiếp không?
Nên tìm chỗ trú an toàn như mái hiên cửa hàng, trạm xăng, quán, nhất là khi đang ở khu đồi trống, quanh mặt hồ hay trên đèo. Không trú dưới gốc cây cao. Chờ cơn dông qua rồi mới đi tiếp.
Sau khi đi mưa nhiều ngày cần kiểm tra gì ở xe?
Kiểm tra phanh, gai lốp, dầu xích, đèn và còi. Rửa xe để bùn đất đỏ không bám vào xích và phanh. Nếu là xe thuê, báo ngay cho nơi cho thuê khi thấy dấu hiệu bất thường và đổi xe nếu cần.