Đi bộ vòng hồ Xuân Hương: lộ trình, giờ đẹp và những chặng nên dừng

Vòng hồ Xuân Hương dài khoảng năm cây số theo lối đi sát mép nước; người đi bộ thong thả, có dừng chụp ảnh và nghỉ chân, thường mất từ một tiếng tới một tiếng rưỡi. Giờ dễ chịu nhất là sáng sớm, khi sương còn trên mặt hồ và xe cộ chưa đông, và chiều muộn trước lúc mặt trời lặn sau dãy đồi phía tây. Lối đi bộ chạy gần trọn vòng, chỉ có vài đoạn phải đi sát đường xe hoặc băng qua giao lộ.

Với người sống ở phường Xuân Hương-Đà Lạt, vòng hồ là chỗ tập thể dục, gặp hàng xóm và hít thở trước giờ làm. Với khách, đây thường là việc đầu tiên làm khi tới Đà Lạt. Bài này chia vòng hồ thành từng chặng, nói rõ chặng nào đẹp vào giờ nào, chặng nào cần cẩn thận với xe, và một vài thói quen nhỏ giúp cuộc đi bộ dễ chịu hơn cho cả người đi lẫn người sống quanh hồ. Lịch sử hồ và chuyện giữ nước hồ sạch được viết riêng ở chuyên mục cảnh quan của trang.

Hình dung vòng hồ trước khi đi

Hồ Xuân Hương có dáng thuôn dài như một vầng trăng khuyết, nằm trong lòng chảo giữa các quả đồi. Đầu phía tây của hồ sát khu chợ Đà Lạt và khu Hòa Bình, nơi đông người và xe nhất. Bờ phía nam là quảng trường Lâm Viên, với hai công trình kính hình bông dã quỳ và nụ atisô dễ nhận ra từ xa. Phía bắc và phía đông là những sườn đồi thoai thoải, cỏ và thông nhiều hơn nhà cửa, trong đó đồi Cù với bãi cỏ trải dài là cảnh nền quen thuộc khi nhìn qua mặt nước.

Lối đi bộ quanh hồ phần lớn lát gạch hoặc đá, chạy giữa mép nước và lòng đường. Có những đoạn rộng, có ghế đá, bóng thông và bãi cỏ; có đoạn hẹp, sát lan can, xe máy chạy ngay bên cạnh. Mấy con đường bao quanh hồ đều là đường hai chiều, xe du lịch và xe máy đông vào cuối tuần, nên người đi bộ nên giữ trong lối đi, không bước xuống lòng đường để chụp ảnh.

Vì hồ nằm giữa trung tâm, bạn có thể bắt đầu ở bất cứ chỗ nào gần chỗ ở. Phần lớn khách sạn, nhà nghỉ trong khu trung tâm cách bờ hồ chỉ vài trăm mét đi bộ, nhưng dốc. Đi xuống hồ thì nhẹ, quay về thì phải leo, điều người từ đồng bằng lên hay quên khi tính sức. Nếu ở trên các con dốc quanh khu chợ, nên để dành sức cho đoạn leo về cuối cùng.

Chia vòng hồ thành từng chặng

Bảng dưới chia vòng hồ thành bốn chặng theo chiều kim đồng hồ, xuất phát từ khu gần chợ. Độ dài và thời gian là ước lượng cho người đi bộ thong thả, không tính lúc dừng lâu.

Đi ngược chiều kim đồng hồ cũng được; nhiều người tập thể dục buổi sáng chọn đi ngược để kết thúc ở quảng trường, nơi có chỗ rộng để giãn cơ. Điều đáng giữ là đi trọn một chiều, không cắt ngang qua đường giữa chừng chỉ để rút ngắn, vì các đoạn cắt ngang thường rơi vào giao lộ đông xe.

Giờ nào đi chặng nào

Từ lúc trời hửng sáng tới khoảng bảy giờ. Đây là giờ của người địa phương. Mặt hồ có lớp sương mỏng, đặc biệt vào những tháng mùa khô cuối năm và đầu năm, khi đêm lạnh và ngày nắng. Bờ đông và bờ bắc lúc này đẹp nhất vì ánh sáng chiếu ngược từ phía đồi, sương bốc lên thành từng dải trên mặt nước. Người tập dưỡng sinh, chạy bộ, đi bộ nhanh đông ở quảng trường và các bãi cỏ.

Giữa buổi sáng tới đầu giờ chiều. Nắng cao nguyên lên nhanh dù không khí mát, tia nắng mạnh hơn cảm giác. Đi giờ này nên đội mũ và chọn bờ có nhiều bóng thông. Đây cũng là lúc các bến thuyền đạp nước và xe đạp đôi bắt đầu đông khách, khu gần chợ ồn hơn.

Chiều muộn, khoảng một giờ trước khi mặt trời lặn. Ánh nắng chiều xiên vào bờ đông và các sườn đồi, mặt hồ ánh vàng. Bờ nam và khu quảng trường là chỗ ngồi đẹp để nhìn về phía tây. Mùa mưa thì thường mưa vào khoảng giữa chiều, nên muốn đi bộ chiều thì xem trời trước, mang áo mưa mỏng.

Buổi tối. Vòng hồ có đèn ở những đoạn chính, khu quảng trường và khu gần chợ sáng và đông. Bờ đông vắng hơn hẳn, không nên đi một mình quá khuya. Gió tối trên mặt hồ lạnh, nhất là tháng mười hai và tháng một, nên mặc áo khoác đủ ấm và giày kín.

Những chặng đáng dừng lại lâu hơn

Chặng đầu tiên đáng dừng là đoạn gần nhà hàng Thủy Tạ, công trình dựng trên cột sát mép nước từ thời Pháp, mái và hiên vươn ra mặt hồ. Đứng ở bờ đối diện có thể thấy trọn dáng công trình in trên nước vào những sáng lặng gió. Đây là khung cảnh được chụp nhiều nhất của Đà Lạt, nên giữ khoảng cách với người khác đang chụp, đừng đứng chắn lối đi bộ quá lâu.

Chặng thứ hai là quảng trường Lâm Viên. Ngoài hai công trình kính, quảng trường có bãi cỏ và thềm bậc rộng nhìn thẳng ra hồ. Đây là chỗ nghỉ chân tốt nhất vòng hồ, có nhà vệ sinh công cộng gần đó và nhiều hàng quán bên kia đường. Chuyên mục này có bài riêng về quảng trường nếu bạn muốn ở lại lâu hơn.

Chặng thứ ba là bờ đông, đoạn có thông và cỏ, nơi mặt hồ nhìn ngược về phía trung tâm. Từ đây thấy rõ cách phố xá Đà Lạt bám lên các sườn đồi, những mái nhà nhiều màu xếp tầng tầng, xa xa là tháp nhà thờ trên đồi phía nam. Đây là đoạn yên tĩnh nhất, hợp để ngồi một lúc mà không bị xe cộ làm phiền.

Chặng cuối là đoạn bờ bắc dẫn về khu Hòa Bình, nơi hàng quán và phố chợ hiện dần. Dọc vòng hồ có các bến cho thuê thuyền đạp nước hình thiên nga, buổi chiều đông khách nhất. Nếu muốn ra mặt hồ, bạn nên mặc áo phao được phát, không đứng dậy giữa thuyền và tránh đạp sát khu vực đập nước ở đầu phía tây.

Đạp xe, xe ngựa, thuyền: chọn cách nào cho vòng hồ

Ngoài đi bộ, quanh hồ có vài cách di chuyển khác. Mỗi cách hợp với một kiểu người:

• Xe đạp thuê, kể cả xe đạp đôi: hợp với nhóm trẻ và gia đình có trẻ lớn. Vòng hồ có đoạn dốc nhẹ và đoạn đi chung đường với xe máy, nên trẻ nhỏ không tự đạp được cả vòng. Kiểm phanh và chiều cao yên trước khi nhận xe.
• Xe ngựa: thường đậu chờ khách quanh khu bờ hồ gần trung tâm. Hỏi rõ lộ trình và thời gian trước khi lên xe. Nếu thấy ngựa gầy yếu, thở dốc hoặc bị ép chạy nhanh trên dốc, nên chọn cách khác.
• Thuyền đạp nước: hợp để nhìn bờ hồ từ giữa mặt nước, nhất là vào chiều nắng nhẹ. Không ra thuyền khi có gió mạnh hoặc mưa dông, vì mặt hồ trống, gió lùa rất nhanh.
• Chạy bộ: vòng hồ hợp với người chạy cự ly vừa. Chạy sớm trước sáu giờ rưỡi để tránh xe; độ cao làm tim đập nhanh hơn ở đồng bằng, nên chạy chậm hơn mức quen thuộc trong vài ngày đầu.
• Ô tô, xe máy chạy vòng quanh: chỉ thấy cảnh qua kính xe và góp thêm vào kẹt xe cuối tuần. Nếu có ít thời gian, đi bộ một chặng ngắn còn đáng hơn chạy xe cả vòng.

Dù chọn cách nào, cũng đừng lấn vào lối đi bộ bằng xe đạp hay xe máy ở đoạn có người tập thể dục buổi sáng; đó là thói quen dễ gây va chạm và dễ làm người địa phương bực mình nhất.

Để vòng hồ dễ chịu cho cả người đi và người ở

Người sống trong các con đường quanh hồ đã quen với khách, nhưng có vài thói quen của khách làm họ khó chịu. Thứ nhất là dừng xe máy, xe ô tô ngay trên đường bờ hồ để chụp ảnh, gây ùn xe phía sau. Thứ hai là bước qua lan can, xuống sát mép nước hoặc trèo lên các cây ven hồ để tìm góc ảnh. Thứ ba là để rác lại trên ghế đá, bãi cỏ. Hồ Xuân Hương là hồ nhân tạo, nước hồ chịu ảnh hưởng trực tiếp từ những gì trôi xuống từ bờ, nên một vỏ chai rơi xuống nước không chỉ là chuyện mất mỹ quan.

Mùa hoa mai anh đào quanh Tết là lúc vòng hồ đông nhất trong năm. Cây mai anh đào ven hồ có cành giòn, dễ gãy khi bị kéo để chụp ảnh gần. Chụp từ dưới gốc, từ lối đi, không đu cành, không rung cây cho hoa rụng. Những cây này được trồng và chăm từ nhiều năm, gãy một cành là mất mấy mùa hoa.

Với người tập thể dục buổi sáng, có một quy ước ngầm: đi bên phải lối đi, nhường đường cho người chạy, không mở loa lớn. Nếu bạn đi theo nhóm, nên dàn hàng một hoặc hàng đôi thay vì kéo ngang cả lối đi. Người già tập dưỡng sinh ở quảng trường từ rất sớm; chụp ảnh họ thì nên hỏi trước.

Chụp ảnh quanh hồ theo hướng nắng

Người cầm máy ảnh đi vòng hồ thường chỉ chăm chăm vào nhà hàng Thủy Tạ và quảng trường, trong khi ánh sáng mới là thứ quyết định ảnh đẹp hay không. Buổi sáng, mặt trời mọc phía sau các sườn đồi phía đông, nên đứng ở bờ tây và bờ nam nhìn sang sẽ thấy sương ngược sáng, đồi thông thành những lớp xám xanh chồng lên nhau. Đứng ở bờ đông vào giờ này thì cảnh trung tâm được nắng chiếu thẳng, mái nhà, tháp nhà thờ trên đồi phía nam hiện rõ màu.

Buổi chiều thì đảo lại. Mặt trời xuống phía tây, sau khu chợ và các đồi thấp, nên bờ đông và bờ bắc được nắng vàng chiếu vào, còn người đứng ở bờ đông chụp về phía trung tâm sẽ gặp cảnh ngược sáng, hợp với ảnh bóng người, bóng cây. Ngày lặng gió là ngày hiếm, nhất là mùa khô khi gió mùa thổi đều; muốn có ảnh phản chiếu rõ trên mặt nước, hãy thử vào khoảng sáu giờ sáng, khi gió chưa nổi.

Ngày nhiều mây hay mưa phùn không phải ngày bỏ đi. Mặt hồ dưới trời xám có một vẻ trầm rất riêng của Đà Lạt, màu thông đậm hơn, đèn đường bật sớm phản chiếu mờ trên nước. Chỉ cần nhớ bảo vệ máy khỏi mưa và không đứng sát mép hồ ở chỗ đá ướt để lấy góc thấp, vì trượt chân xuống hồ ở đoạn bờ kè không có bậc là chuyện rất khó tự leo lên.

Câu hỏi thường gặp

Đi bộ hết vòng hồ Xuân Hương có mệt không?

Với người khoẻ mạnh bình thường thì không quá mệt, vì phần lớn lối đi bằng phẳng, chỉ có vài đoạn dốc nhẹ. Cái mệt thường đến từ chặng đi xuống hồ và leo về chỗ ở, cùng với độ cao khiến người mới lên dễ hụt hơi. Người lớn tuổi hoặc có bệnh tim mạch nên đi từng chặng ngắn, nghỉ ở các ghế đá.

Trẻ nhỏ đi vòng hồ có an toàn không?

Lối đi bộ nhìn chung an toàn nếu người lớn nắm tay trẻ ở các đoạn sát đường xe và đoạn gần mép nước không có lan can. Không để trẻ chạy trước một mình, đặc biệt ở khu gần chợ và các giao lộ. Khu quảng trường và bãi cỏ bờ nam là nơi rộng, hợp để trẻ chạy nhảy hơn cả.

Đi vòng hồ buổi tối có nên không?

Có thể đi, nhất là chặng gần chợ và quảng trường, nơi có đèn và đông người. Bờ đông buổi tối vắng, vài đoạn ít đèn, không nên đi một mình quá khuya. Tối Đà Lạt lạnh hơn ban ngày khá nhiều, nên mặc áo khoác dày, mang giày kín, và giữ túi xách cẩn thận ở chỗ đông người.

Mùa mưa có đi bộ quanh hồ được không?

Được, vì mưa ở trung tâm Đà Lạt mùa mưa thường tập trung vào buổi chiều, buổi sáng hay khô ráo. Nên đi vào buổi sáng, mang áo mưa mỏng phòng khi trời đổi. Sau mưa, lối đi lát đá và bậc thang trơn, nhất là chỗ có rêu dưới bóng thông, nên chọn giày đế bám.

Có chỗ gửi xe gần hồ để bắt đầu đi bộ không?

Quanh khu chợ, khu Hòa Bình và quảng trường có các điểm trông giữ xe, nhưng cuối tuần và mùa lễ thường kín chỗ. Nếu ở gần trung tâm, đi bộ xuống hồ tiện hơn. Không đậu xe dưới lòng đường hay trên vỉa hè ven hồ, vì vừa cản trở vừa có thể bị xử lý theo quy định giao thông.

Nên mang gì khi đi bộ vòng hồ vào sáng sớm?

Một áo khoác vừa ấm có thể cởi ra buộc ngang hông khi nắng lên, giày thể thao đế bám, chai nước nhỏ và túi đựng rác cá nhân. Mùa khô nắng mạnh từ khoảng tám giờ, nên mang thêm mũ. Không cần mang nhiều đồ, vì quanh hồ có nhiều chỗ bán nước và đồ ăn sáng.